عبد الحي حبيبى

94

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

راپور آثار عتيقه ( ص 20 طبع 1917 م ) كتيبه‌يى را از بهيمه BHIMA پدر جيپاله نشر داد ، كه در ان نام كامل اين شاه به صورت كلكه مله وارمن KALAKAMALAVARMN ضبط شده است و بقرار كتاب راجه ترنگينى RAJATARANGINI ( ترنگ 5 شلوك 232 ) پادشاه كشمير گوپاله ورمن ( 902 - 904 م - 290 - 292 ه ) سامنته ديوا شاه باغى اوده - بهانده پوره ( ويهند ) را از بين برد ، و بجايش تورامنه TORAMANA پسر لليه ( كلر البيرونى ) را به لقب كملوكه KAMALOKA نشاند ، كه بايد همين كملوى البيرونى و عوفى باشد « 1 » در موزهء برتانيه يك دانه سكه بسيار ناياب و منحصر بفرد موجود است ، كه بنام شرى كمره SHRI KAMARA يا KHAMARAYAKA ضرب شده و آن را از همين شاه كملو دانسته‌اند ( مسكوكات قرون وسطاى هند از كننگهم 59 ) و سراولف كيرو گويد : گمان ميرود كه وى دين اسلام را قبول كرده باشد ( ؟ ) « 2 » حكايتى كه در سطور گذشته به آن اشاره شد منقول است از كتاب جوامع الحكايات و لوامع الروايات تاليف سديد الدين محمد عوفى در ( 625 ه ) كه ايليوت در جلد دوم تاريخ هند ( ص 170 ) از روى نسخ خطى بانگليسى ترجمه كرده ، و من اصل فارسى آن را از روى يك نسخهء خطى كابل نقل ميكنم : « چنين آورده‌اند كه عمرو ليث شحنگى زابلستان به فردعان « 3 » داد ، و با چهار هزار سوارش بدان جانب فرستاد ، و در انوقت معبد بزرگتر هندوان سگاوند بود ، و در اقصاء -

--> ( 1 ) - تعليق 96 اورل ستاين بر راجه ترنگينى 2 / 101 ( 2 ) - پتهانان 110 ( 3 ) - در نسخهء كابل به عين است ، ولى در نسخهء منقول عنهاى ايليوت فردغان به غين منقوط است . و هوديوالا گويد كه اين نام فروعان و فروغان هم خوانده شده ، ولى من صحيح آن را فروخان ميدانم . زيرا اردشير بابكان موسس سلالهء ساسانيان دخترى را بزنى گرفت ، كه نام پدرش فرخان بود ، همين نامرا يكنفر اسپهبد طبرستان هم داشت كه از 706 تا 722 حكمرانده است و در تاريخ ابن اسفنديار ذكرش مىآيد ( ترجمهء انگليسى برون ص 99 ) و اين نام در ان اوقات خيلى رواج داشت و جستى در نامهاى ايرانى ( ص 94 ) در حدود بيست شخص مختلف را بدين نام نشان داده و ضبط كرده است .